Tin tức - Sự kiện   /  Ngân hàng thông tin kinh tế - xã hội.  /  Tiềm năng du lịch  /  Di tích Lịch sử - Văn hóa
Cây sanh – Cây di sản Việt Nam tại xã Quang Tiến
Ngày đăng: 06/03/2015

 Cây Sanh- tên khoa học là Ficus benjamina, hay còn gọi là si, xanh, gùa, thuộc họ Dâu tằm. Cây Sanh- di sản thuộc địa bàn thôn Tân Lập- xã Quang Tiến. Vùng đất này ở thế kỷ 19 còn là rừng thưa, hoang vắng, tuy khá bằng phẳng nhưng là bãi cạn, chưa có ruộng cấy lúa như ngày nay. Giữa thế kỷ 19, do cuộc sống khó khăn và bị phong kiến, thực dân áp bức. Một số người dân từ miền xuôi di cư lên đây khai hoang, định cư. Ban đầu chỉ có 2 hộ đến lập trại, sau có thêm 3 hộ nữa đến sinh sống và dần dần đông đúc như ngày nay. Năm 1953, xã Quang Tiến được thành lập đã đặt tên xóm mới này là Tân Lập.
Theo những cụ đến định cư sớm ở vùng này kể lại. Cùng lứa với Cây Sanh- di sản còn có hai cây xanh khác trồng cách nhau chừng vài trăm mét tạo thành hình tam giác cân. Bên cạnh Cây Sanh- di sản còn có một ngôi mộ cổ, một gò đất nhỏ và đường mòn đi sang thôn Đụn- xã An Dương. Theo các cụ truyền lại, vào thời loạn Thái bình thiên quốc ở Trung Quốc. Người Tàu chạy đến vùng này làm loạn mà dân ta gọi là nạn “giặc cờ đen”. Họ đã chôn dấu của cải, chôn trẻ nhỏ làm thần giữ của rồi trồng Cây Sanh này để đánh dấu!!? Như vậy, Cây Sanh- di sản được trồng vào khoảng nửa sau của thế kỷ 19, cách nay chừng 130- 150 năm. Sau này, Cây Sanh được người dân ở đây trông nom, chăm sóc, bảo vệ nên phát triển xanh tốt. Cây dần lớn lên, bóng cây đã che nắng, mưa cho bao lớp người dân lao động, sinh sống tại đây và cả những người đi qua con đường này.
Người dân Tân Lập khi lên miền quê mới định cư đều có chung suy nghĩ “đất có thổ công và có thờ có thiêng...” Họ đã dựng bên Cây Sanh một ngôi miếu nhỏ làm nơi thờ cúng, 3 gian nhà gỗ làm chỗ trú mưa, nắng cho người đi làm đồng và đi ngang qua. Đây chính là tiền thân của ngôi Đình và ngôi Chùa ngày nay. Vào những năm đầu của cách mạng tháng 8, nơi đây còn là địa điểm dạy chữ quốc ngữ cho người dân trong vùng. Sau là nơi hội họp bàn việc của thôn, nơi sinh hoạt tâm linh, tín ngưỡng của nhân dân trong vùng và cộng đồng. Người đầu tiên trông nom thờ cúng ngôi miếu này là cụ Kiên, kế tiếp sau là cụ Châm, cụ Cẩm, cụ Đào, cụ Đênh, cụ Hồng.

Trong đời sống người Việt xưa thường thiêng hoá mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên, giữa con người với con người. Mỗi gốc cây cổ thụ, hòn đá độc thân, mỗi bến nước, mỗi dòng sông… đều có thể được tâm linh hoá, có ý nghĩa gắn bó liên tưởng đến những sự kiện sống thường nhật của con người. Với cây Sanh, loại cây thể hiện sự trường thọ, xanh tươi, nhiều cành nhánh là một trong những loại cây được chọn trồng tại các điểm tâm linh của nhân dân; nơi lưu lại những dấu ấn, thông tin sâu xa của các thế hệ đi trước, đọng lại trong ký ức của những người con khi xa quê, là dấu mốc cho mỗi người khi trở về và là niềm tự hào của dân làng.

Cây Sanh ở Tân Lập đã chứng kiến bao biến thiên của lịch sử, sự linh ứng từ những lời nguyện cầu của người dân trong vùng khi đến thắp nhang. Người dân Tân Lập đã chứng kiến một sự thật. Đó là, vào đầu tháng 9 năm 1969 khi Bác Hồ vừa qua đời. Cây Sanh ở Tân Lập trước đó đang quanh năm xanh tốt, đột nhiên rụng sạch trên thân không còn một chiếc lá. Nhân dân trong thôn đã họp bàn sẽ đốn hạ để trồng cây khác. Nhưng các cụ trông coi ở đây đã lập cây hương và tổ chức cầu khấn. Sang xuân năm 1970 cây lại đâm chồi nảy lộc và tươi tốt trở lại. Vì vậy những năm 1970- 1980, các thanh niên trong làng trước khi lên đường tòng quân cứu nước đã đến dưới bóng cây thắp nhang cầu cho bản thân bình an trở về. Dưới gốc Cây Sanh này hiện còn lưu lại dấu tích của gần chục cây hương nhỏ có rễ cây bao bọc. Đây là những cây hương do các gia đình trong thôn lập nên để cầu cho người thân đang chiến đấu ở chiến trường được bình an, xóm làng được yên vui, phát triển. Thật trùng hợp, những người ra đi diệt giặc đều đã trở về mạnh khoẻ, vẹn toàn; xóm làng thì ngày càng trù mật, trang trang. Và ngày nay Quang Tiến đã trở thành xã đầu tiên của huyện Tân Yên là xã Nông thôn mới.

Thiên nhiên, đất và nước đã ban cho thôn Tân Lập- Quang Tiến một phần thưởng vô cùng quý giá là Cây Sanh cổ thụ có hình dáng độc đáo, kỳ vỹ không dễ nơi nào có được. Đó là vật báu của khu di tích và là niềm tự hào của người dân nơi đây. Theo số liệu đo đạc của cơ quan công nhận cây di sản việt nam, Cây Sanh ở Tân Lập có chu vi gốc là 13,5m, chu vi tính cả rễ phụ là 65m, chiều cao ước đạt 25m, diện tích chiếm đất gần 500m2 và có dáng thế cổng làng. Năm 2014, các cơ quan chức năng của huyện, tỉnh đã lập hồ sơ đề nghị. Ngày 01/7/2014 Hội bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt nam có quyết định số 477 công nhận Cây Sanh này là Cây di sản Việt Nam. Nay Cây Sanh ở Tân Lập đã trở thành biểu tượng của ý trí, lòng yêu nước của làng quê Việt. Dưới tán lá xanh tốt của Cây Sanh này, nhân dân và cán bộ Tân Lập- Quang Tiến đã đón tiếp nhiều đồng chí lãnh đạo cấp cao của tỉnh, các huyện cùng các vị khách thập phương xa gần về ngắm cảnh, cầu bình an, cầu tiến bộ, hạnh phúc.

Ngày 18 tháng giêng, tại đây sẽ diễn ra Lễ hội Tân Lập. 

                                                                                                                                                 Nguyễn Thế Toản tổng hợp 

Thông tin hữu ích